Wildeperske - Kiggelaria africana

NGK TERREIN AREA 2 : OOS, OORSKRYDING



BESKRYWING: 'n Halfbladwisselende tot immergroen boom tot 20 m hoog.
Bas harig en geelbruin by jong takke maar grysbruin tot donkerbruin en skilfer af by ouer takke en stamme.
Blare enkelvoudig, ligter en fluweelagtig aan onderkant, rand glad of getand naby die punt, blaarsteel tot 25 mm lank en fluweelagtig.
Blomme aan manlike bome in 3-7 blommige byskerms in oksels van blare, kelk- en kroonblare geelgroen, digharig, met 10 meeldrade, vroulike blomme alleenstaande in oksels van blare, gelerig tot groenwit, +- 10 mm in deursnee, manlike en vroulike blomme aan afsonderlike bome.
Vrug 'n ronderige houtagtige doosvrug tot 20 mm in deursnee, met 'n vratagtige oppervlak, spring oop in vyf kleppe.
Hout redelik hard, met 'n roomkleurige spinthout en pienkerige, middelmatig swaar kernhout.

DIAGNOSTIESE KENMERKE: Bas van takke glad en grys; blare met are prominent aan onderkant, met haarsakkies in oksels van groot are; afsonderlike manlike en vroulike bome; vrug 'n vratagtige doosvrug wat oopspring om swart sade met 'n olierige, oranjerooi omhulsel bloot te lê.

BLOMTYD: van Augustus tot Januarie

VRUGVORMING: van Februarie tot Mei

VERSPREIDING: Van Kenia in die noorde tot die Wes-Kaap in die suide.

HABITAT: Immergroen woud, op rotsriwee, in beboste grasveld en langs waterlope. Bome in woud het groot, dun, gladde blare en die wat in volle son in droë dele groei is knoesterig, met klein, dik, fluweelagtige blare.

EKONOMIESE WAARDE: Die olieryke arillus van die sade lok baie vrugtevretende voëls soos geelbekbosduiwe, kaneelduifies, gryskopspegte, Knysna- en bloukuifloeries, gekroonde en gewone boskraaie, gewone en Heuglin-janfrederike, gewone waterlaksmans, rooivlerkspreeus, lysters, glasogies en muisvoëls en daarom is dit moeilik om ryp saad in oop vrugte te kry. Die larwes stroop soms al die blare van die bome, maar hulle herstel gou en vorm weer nuwe blare sodra die larwes weg is. Die blare bevat blousuur en word dus nie deur vee en wild gevreet nie. Die hout van die wildeperske was vroeër baie gewild vir die maak van meubels en word nog in die Oos-Kaap en KwaZulu-Natal daarvoor gebruik. Balke en vloerplanke word ook daarvan gemaak. Die wildeperske kan in kampe geplant word om in die warm somer skadu aan diere te gee of om as windskerm vir landerye te dien. Dit vorm 'n goeie skaduboom as die onderste takke verwyder word om die boom 'n skoon reguit stam te gee. Omdat dit lae temperature en ryp kan weerstaan, is dit ideaal vir koue hoëveldse tuine. Die wortelstelsel is nie aggressief nie. Die beste boom om voëls te lok, of met die klwereige rooi sade of met die larwes van die Acraea-skoenlappers.

KWEKING: Word maklik van saad of steggies gekweek. Saai vars saad in kissies gevul met 'n mengsel van riviersand en kompos (1:1). Bedek met 'n dun lagie fyn sand en hou vogtig. Vars saad ontkiem gewoonlik na 3 tot 12 weke en lewer 70-80% ontkiemingsukses. Plant die saailinge in kwekerysakke oor wanneer hulle twee blare het. Plant in oop grond uit wanneer die jong plante 300 mm hoog is. Indien hulle langer in die sakke gehou word, raak die wortels geknel en die plante sal dan ten minste een seisoen neem voordat hulle nuwe blare vorm. Die plante groei vinnig, tot 1.3 m per jaar. Die bome sal die eerste keer blom wanneer hulle twee jaar oud is. Die wildeperske is bestand teen ryp en kan lae temperature en matige droogtetoestande weerstaan.

Uit: Benut ons Inheemse Bome - deur Fanie & Julye-Ann Venter
Foto's: NG Kraggakamma se eie tuin

© 2009-2019 NG Kerk Kraggakamma. Alle regte voorbehou.